Tôi đứng trong phòng họp ngày huyện nhận thông báo tái cơ cấu — không phải đọc về nó trong sách.
Cái Im Lặng Trong Phòng Họp
Tôi còn nhớ mùi trà nguội trong phòng hôm đó. Không ai uống. Căn phòng đầy cán bộ lãnh đạo, quen mặt quen tiếng từ nhiều năm — nhưng không ai hỏi gì. Ai cũng đang chạy một câu hỏi riêng trong đầu mà không dám nói ra.
Tan họp, một đồng nghiệp kéo tôi ra hành lang, giọng rất thấp: “Anh ơi, em có bị mất việc không?” Tôi nhận ra ngay: đây là câu hỏi của người chưa bao giờ được ai nói thật về quyền lợi của họ.
Tôi Đã Làm Gì Trong 48 Giờ Đầu
Tôi không về nhà ngay. Ngồi lại một mình, tờ giấy trắng trước mặt, tôi viết về chính mình: Tôi là công chức hay viên chức? Thâm niên bao nhiêu năm? Chuyên môn gốc là gì?
Câu cuối đó thay đổi tất cả. Tôi có nền tảng Giáo dục thật — giáo viên Văn, Hiệu trưởng, Thạc sĩ Quản lý Giáo dục. 48 giờ sau, tôi chủ động đề xuất chuyển về Giáo dục — có lý do, có căn cứ. Kết quả: được chấp thuận.
Nhiều người nói “anh may”. Tôi biết sự thật: biết mình đang ở đâu trong hệ thống — thứ đó chuẩn bị được.
Ba Người Tôi Chứng Kiến Mất Quyền Lợi
Anh H. — 20 năm công tác. Lãnh đạo đặt tờ thôi việc tự nguyện xuống bàn, anh ký không hỏi. Anh không biết mình thuộc diện tinh giản theo Nghị định 154/2025/NĐ-CP — với trợ cấp hàng chục triệu đồng. Chữ ký đó tự tay gạch bỏ quyền lợi của chính mình.
Chị T. — còn vài năm nữa đủ tuổi hưu. Nghe tin sáp nhập, chị thôi việc trước. Chị không biết Nghị định 135/2020/NĐ-CP cho phép nghỉ sớm vẫn tính đủ chế độ. Sự thiệt thòi đó theo chị đến cuối đời — tháng này qua tháng khác.
Người thứ ba nghĩ công chức và viên chức “cùng nhà nước, khác gì đâu.” Khác rất nhiều. Hai luật khác nhau, hai bộ quyền lợi khác nhau. Không biết mình thuộc khung nào — người ta sắp xếp thế nào, nhận thế ấy.
Ba Việc Làm Ngay Trước Khi Ký Bất Kỳ Thứ Gì
1. Xác định bạn là công chức hay viên chức, thâm niên bao nhiêu năm — đây là nền tảng của mọi quyền lợi.
2. Trước khi ký bất kỳ văn bản nào, hỏi thẳng: “Tôi có thuộc diện tinh giản biên chế không?” Chỉ cần biết tên NĐ 154/2025/NĐ-CP là đủ để không ký vội.
3. Nếu bạn 55-60 tuổi, hỏi ngay về Nghị định 135/2020/NĐ-CP về nghỉ hưu sớm đủ chế độ.
Nếu bạn muốn hiểu từng trường hợp áp dụng vào hoàn cảnh của mình — khóa học “Hiểu Chính Sách — Bảo Vệ Quyền Lợi Của Bạn” dành cho bạn.
Điêu Bình Dương — Thạc sĩ Quản lý Giáo dục | 25 năm công tác | Tây Bắc Điện Biên