Tác giả: Điêu Bình Dương — 25 năm công tác qua 3 trục: Giáo dục, Nhà nước, Đảng cơ sở. Nguyên Phó Chủ tịch UBND huyện, Bí thư Đảng ủy xã, Hiệu trưởng. Hiện tư vấn chính sách và quyền lợi cho cán bộ, công chức, viên chức.
Tôi còn nhớ rất rõ buổi sáng hôm đó ở Điện Biên.
Thông báo giải thể huyện đến không báo trước nhiều. Cả một bộ máy mà tôi đã gắn bó, từng ngồi họp, từng ký văn bản, từng lo từng chính sách cho từng người dân — bỗng dưng không còn nơi để quay về.
Tôi không bị tinh giản. Nhưng tôi hiểu cảm giác của người đứng trước một cánh cửa vừa đóng lại mà không biết cánh cửa nào sẽ mở ra tiếp theo.
Hôm nay, khi 34 tỉnh thành đang sáp nhập, khi hàng triệu cán bộ, công chức, viên chức trên cả nước đang đối mặt với chính xác cảm giác đó — tôi muốn chia sẻ những điều tôi ước mình biết trước.
1. Tổ chức thay đổi là chuyện bình thường — nhưng quyền lợi của bạn thì không được phép “bình thường” bị mất
Khi huyện giải thể, điều đầu tiên hầu hết mọi người nghĩ đến là: “Tôi sẽ đi đâu? Làm gì tiếp theo?”
Đó là câu hỏi của cảm xúc. Hoàn toàn tự nhiên.
Nhưng câu hỏi của lý trí — câu hỏi quan trọng hơn mà ít người hỏi ngay lúc đó — là: “Tôi được hưởng những gì theo đúng quy định của pháp luật?”
Tôi đã thấy nhiều đồng nghiệp, những người có năng lực, có cống hiến thật sự, rời khỏi bộ máy với quyền lợi thấp hơn những gì họ đáng được nhận. Không phải vì tổ chức cố tình không cho. Mà vì họ không biết để mà hỏi, không biết để mà đề nghị đúng lúc, đúng cách.
Bài học đầu tiên: Khi tổ chức thay đổi, bạn có quyền — và có trách nhiệm với bản thân — chủ động tìm hiểu quyền lợi của mình. Không ai sẽ tự động mang đến cho bạn những thứ bạn không biết mình có.
2. Những con số bạn cần biết ngay hôm nay
Theo Nghị định 154/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ tháng 6/2025) và các văn bản liên quan, cán bộ, công chức, viên chức thuộc diện bị ảnh hưởng bởi sắp xếp tổ chức bộ máy được hưởng các chính sách cụ thể sau:
Nếu bạn nghỉ hưu trước tuổi:
- Không bị trừ tỷ lệ % lương hưu do nghỉ trước tuổi (đây là điểm khác biệt rất quan trọng so với nghỉ hưu thông thường).
- Được hưởng thêm trợ cấp tính theo số năm công tác và hệ số lương.
- Được bảo lưu hệ số lương để tính lương hưu.
Nếu bạn thôi việc:
- Được hưởng trợ cấp thôi việc theo quy định.
- Được hỗ trợ thêm tùy theo số năm công tác (theo Nghị quyết 07/2025/NQ-CP từ tháng 9/2025).
Nếu bạn được điều chuyển sang vị trí khác:
- Được bảo lưu lương trong thời gian nhất định.
- Có quyền được đào tạo, bồi dưỡng nếu vị trí mới yêu cầu chuyên môn khác.
Đây không phải những con số trên trời. Đây là quyền lợi được ghi rõ trong văn bản pháp luật. Bạn có quyền nhận — nếu bạn biết và làm đúng quy trình.
3. Điều tôi học được từ những bản làng xa nhất Điện Biên
Trước khi làm lãnh đạo huyện, tôi đã nhiều năm công tác ở vùng sâu vùng xa — những bản làng người Thái, người Mông mà muốn vào phải đi bộ nửa ngày đường rừng.
Ở đó, đời sống cán bộ vất vả theo một nghĩa rất cụ thể: không điện, không sóng, không đường nhựa. Bà con dân trí thấp, nhiều người không biết chữ, không hiểu tiếng phổ thông. Tập quán canh tác lạc hậu, cuộc sống phụ thuộc vào rừng và nương rẫy.
Công việc của tôi — và của bất kỳ cán bộ nào ở đó — là phải dịch chính sách của nhà nước thành ngôn ngữ mà bà con hiểu được và làm theo được.
Một nghị định dài 50 trang phải tóm thành 3 câu. Một thủ tục hành chính phức tạp phải hướng dẫn bằng tay, từng bước, không bỏ sót.
Nếu tôi giải thích không rõ — bà con mất quyền lợi. Không có người khác thay tôi làm việc đó.
Tôi đã làm điều đó hàng trăm lần, ở hàng chục bản làng, suốt nhiều năm.
Và bây giờ, khi tôi thấy hàng triệu cán bộ, công chức, viên chức trên cả nước đang đối mặt với những nghị định, thông tư về tinh giản biên chế và sắp xếp tổ chức — tôi thấy cùng một vấn đề: văn bản có đó, quyền lợi có đó, nhưng không phải ai cũng hiểu để mà nhận.
Sự khác biệt là: bà con vùng cao không có điều kiện tiếp cận thông tin. Còn CBCCVC toàn quốc — các bạn có điều kiện, chỉ cần có người giải thích đúng.
4. Sai lầm phổ biến nhất tôi từng chứng kiến
Trong suốt 25 năm công tác, trải qua đủ các vị trí từ giáo viên đến lãnh đạo huyện, tôi đã chứng kiến một sai lầm lặp đi lặp lại:
Người tốt thường thiệt thòi nhất.
Không phải vì họ kém. Mà vì họ ngại hỏi. Họ nghĩ rằng “làm tốt thì tổ chức sẽ lo.” Họ tin vào sự công bằng tự nhiên của hệ thống.
Hệ thống có thể công bằng — nhưng hệ thống chỉ vận hành đúng khi có người biết cách vận hành nó. Khi bạn không biết quyền của mình, hệ thống không sai — nhưng bạn vẫn mất.
Tôi đã từng ký những quyết định mà sau này tôi mới biết người nhận lẽ ra được hưởng nhiều hơn nếu họ hiểu rõ các điều khoản liên quan. Không phải cố ý. Chỉ là không ai hỏi, không ai đề nghị đúng thời điểm.
Bài học thứ hai: Hiểu chính sách không phải để “đấu tranh” hay “gây khó dễ.” Đó là để bạn tự bảo vệ những gì bạn xứng đáng được nhận sau những năm cống hiến thật sự.
5. Cái tôi đã chọn khi cánh cửa huyện đóng lại
Khi huyện giải thể và không còn vị trí để quay về, tôi có thể chọn chờ đợi.
Nhưng tôi chọn chủ động.
Tôi nhìn lại toàn bộ hành trình của mình — giáo viên Văn, Hiệu trưởng, Phó phòng Giáo dục, Phó Chủ tịch UBND huyện, Bí thư Đảng ủy xã — và tôi thấy một điều: sự nghiệp Giáo dục là nơi tôi bắt đầu, và nó vẫn còn đó, chờ tôi quay về.
Tôi không xem đó là thất bại. Tôi xem đó là một cơ duyên — đúng như tôi vẫn tin: thành bại là việc bình thường của cuộc sống. Quan trọng là cách mình đứng dậy và bước tiếp.
Nhưng tôi bước tiếp được — một phần vì tôi hiểu đủ để đưa ra quyết định đúng đắn cho bản thân. Và đó là điều tôi muốn bạn có.
6. Bạn đang ở đâu trong cơn bão này?
Nếu bạn đang đọc bài viết này, có thể bạn đang ở một trong những tình huống sau:
- Đơn vị bạn vừa nhận thông báo sáp nhập, và bạn chưa biết vị trí của mình sẽ ra sao.
- Bạn nghe nói đến tinh giản biên chế và lo lắng không biết mình có nằm trong diện đó không.
- Bạn đã nhận quyết định điều chuyển nhưng chưa hiểu rõ quyền lợi của mình thay đổi thế nào.
- Hoặc đơn giản là bạn muốn chủ động chuẩn bị trước khi quá muộn.
Dù bạn đang ở đâu — điều quan trọng nhất là bắt đầu tìm hiểu ngay hôm nay, không phải ngày mai.
Bởi vì trong các chính sách về tinh giản biên chế và sắp xếp tổ chức, có những quyền lợi có thời hạn để đăng ký, có những thủ tục cần làm đúng thời điểm. Chậm một bước có thể mất đi quyền lợi mà bạn không thể lấy lại.
Lời kết — Từ người đã đứng ở vị trí đó
Tôi không viết bài này để phán xét hay để thương hại ai.
Tôi viết vì tôi biết cảm giác đứng trước một bộ máy đang thay đổi và không biết mình được gì, mất gì, và phải làm gì tiếp theo.
Tôi cũng biết cảm giác khi mình hiểu rõ — và sự khác biệt đó lớn đến mức nào.
Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về các chính sách cụ thể, cách tính quyền lợi của mình, và quy trình thực tế để bảo vệ những gì bạn đáng được nhận — tôi đang xây dựng một khóa học dành riêng cho điều đó: “Hiểu Chính Sách — Bảo Vệ Quyền Lợi Của Bạn.”
Không phải lý thuyết. Không phải văn bản khô khan. Mà là những gì một người đã ngồi ở cả hai phía — người ký quyết định và người nhận quyết định — muốn bạn biết.
Nếu bạn quan tâm, hãy nhắn tin cho tôi. Chúng ta nói chuyện thật.
Điêu Bình Dương — Người dân tộc Thái, Điện Biên. 25 năm trong bộ máy nhà nước. Hiện chia sẻ kiến thức về chính sách và quyền lợi CBCCVC.